Greyhound — wszystko, co musisz wiedzieć o rasie

Jeśli szukasz psa, który wygląda jak żywa rakieta, a zachowuje się jak leniwy filozof — greyhound, zwany też chartem angielskim, może być rasą dla Ciebie. To jeden z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych chartów świata, od wieków kojarzony z torami wyścigowymi i polowaniami z pogonią (coursingiem). W tym przewodniku znajdziesz charakter, historię, pielęgnację, żywienie, zdrowie i cenę greyhounda — a w sklepie Piesław pomożemy Ci skompletować akcesoria RAGI i karmę Syta Micha dopasowane do tej nietypowej rasy.

Greyhound — dane rasy w pigułce

Cecha	Greyhound
Waga	27–40 kg (suki lżejsze, samce cięższe)
Wzrost w kłębie	68–76 cm
Długość życia	10–13 lat
Grupa FCI	Grupa X — Charty, sekcja 3 (charty krótkowłose)
Kraj pochodzenia	Wielka Brytania
Typ sierści	krótka, gładka, ściśle przylegająca, minimalny podszerstek
Umaszczenie	pełna paleta wg FCI: jednokolorowe (czarne, płowe, niebieskie, czerwone), łaciate białe z dużymi łatami oraz pręgowane (brindle)
Poziom energii	bardzo wysoki w krótkich zrywach, niski w spoczynku — sprinter, nie maratończyk
Dla kogo	także mniej aktywni opiekunowie, adopcja dorosłego psa z toru; rodziny z ogrodzonym miejscem do biegania, ostrożnie z małymi zwierzętami; spokojny w bloku, smycz w terenie

Usposobienie i charakter greyhounda

Osobowość

Greyhound to jeden z najbardziej „domowych” chartów — spokojny, cichy i przywiązany do swojego opiekuna. Wbrew wizerunkowi psa wyścigowego, spora część doby dla greyhounda to leżenie na kanapie lub w wygodnym legowisku. Ten kontrast jest tak charakterystyczny, że w środowisku miłośników rasy funkcjonuje żartobliwe określenie „40 mph couch potato” — czyli sprinter, który większość życia spędza jako kanapowiec. To jednak nie znaczy, że greyhound jest psem bez temperamentu: ma silny, wrodzony instynkt łowiecki, który uaktywnia się na widok szybko poruszającego się obiektu.

Szczekliwość

Greyhound należy do ras stosunkowo cichych — nie jest to pies, który reaguje szczekaniem na każdy dźwięk za oknem czy dzwonek do drzwi. Wielu opiekunów opisuje swoje greyhoundy jako niemal bezgłośne w domu, z rzadkimi wyjątkami przy silnym pobudzeniu (np. na widok zwierzyny w ogrodzie) albo w sytuacjach stresowych, zwłaszcza u psów, które trafiły do adopcji z toru i wciąż uczą się życia w domu. Ta cecha czyni rasę wygodnym sąsiadem w bloku czy kamienicy.

Podejście do dzieci

Dobrze wychowany i wcześnie zsocjalizowany greyhound zwykle jest łagodny i cierpliwy wobec dzieci — jego spokojne, wręcz flegmatyczne usposobienie w domu sprzyja koegzystencji z młodszymi domownikami. Ze względu na rozmiar i szczupłą, delikatną budowę psa (cienka skóra, wystające kości) warto jednak nadzorować intensywniejsze zabawy, żeby przypadkowe potrącenie czy szarpnięcie nie skończyło się otarciem lub siniakiem u psa.

Podejście do innych psów i zwierząt

Z innymi psami domowymi greyhound zazwyczaj żyje spokojnie, a socjalizowany od adopcji dobrze odnajduje się nawet w wielopsim gospodarstwie. Kluczowa uwaga dotyczy mniejszych zwierząt: silny instynkt łowiecki, wypracowany pokoleniami selekcji pod kątem gonienia zdobyczy, może się uaktywnić na widok biegnącego kota, gryzonia czy nawet małego psa w otwartej przestrzeni. Wprowadzanie greyhounda do domu z kotem czy innym małym zwierzęciem wymaga stopniowego, nadzorowanego procesu, a część emerytowanych psów wyścigowych nigdy nie osiągnie pełnego zaufania wobec drobnych zwierząt.

Stosunek do obcych

Wobec obcych greyhound bywa zdystansowany, ale rzadko agresywny — to raczej spokojna rezerwa niż nieufność czy strach. Typowa reakcja to obserwacja z bezpiecznej odległości i szybki powrót do własnego legowiska, a nie entuzjastyczne powitanie każdego gościa. Osobniki słabo zsocjalizowane, zwłaszcza te z historii wyścigowej o ograniczonym kontakcie z różnorodnymi ludźmi, mogą być wobec nieznajomych wyraźnie płochliwe — dlatego łagodna, stopniowa socjalizacja po adopcji ma duże znaczenie.

Charakter i szkolenie w praktyce

Szkolenie greyhounda różni się od pracy z typowym psem sportowym — to rasa niezależna, mniej zorientowana na ciągłe wykonywanie poleceń, a bardziej na współistnienie z opiekunem. Największym wyzwaniem szkoleniowym nie jest nauka komend (greyhoundy uczą się ich sprawnie, choć bez entuzjazmu typowego dla ras pracujących), ale bezpieczne zarządzanie instynktem łowieckim: nauka niezawodnego przywołania na ogrodzonym, bezpiecznym terenie, zanim w ogóle rozważy się spuszczenie psa ze smyczy w otwartej przestrzeni.

U greyhoundów adoptowanych z torów wyścigowych dochodzi drugi wątek: pies często trafia do domu bez doświadczenia podstawowych sytuacji domowych — schodów, śliskich podłóg, luster, telewizora. To nie jest kwestia inteligencji, tylko braku ekspozycji — psy te całe życie spędziły w środowisku klubowym, zorganizowanym wokół startów i boksów. Cierpliwe, stopniowe oswajanie z nowym otoczeniem w pierwszych tygodniach po adopcji zwykle przynosi szybkie efekty.

Dla kogo TAK: dla opiekunów, którzy cenią spokojnego, cichego psa do domu i nie oczekują wielogodzinnej aktywności ruchowej; dla rodzin gotowych zapewnić bezpieczne, ogrodzone miejsce do biegania; dla osób rozważających adopcję dorosłego, już uspołecznionego psa bez etapu szczeniactwa. Dla kogo NIE: dla opiekunów planujących trzymać psa bez smyczy w otwartym terenie, dla gospodarstw z małymi zwierzętami bez możliwości stopniowego wprowadzenia psa, dla osób liczących na psa aktywnego sportowo na wzór ras pasterskich. Jeśli po adopcji pojawiają się poważne trudności — silny lęk separacyjny, drażliwość na dotyk czy trudności w oswojeniu z domem — warto skonsultować się z behawiorystą specjalizującym się w psach po torze.

Historia greyhounda — od egipskich grobowców po tor wyścigowy

Greyhound to jeden z najstarszych typów psów udomowionych przez człowieka — smukłe charty o bardzo podobnej sylwetce widnieją na egipskich malowidłach grobowych i płaskorzeźbach sprzed kilku tysięcy lat, gdzie towarzyszyły polowaniom na gazele i zające. Na Wyspy Brytyjskie chart trafił prawdopodobnie wraz z ludami celtyckimi i rzymskimi szlakami handlowymi, a w średniowiecznej Anglii stał się psem na tyle cenionym, że prawo łowieckie (tzw. Forest Law) przez stulecia zastrzegało prawo posiadania greyhoundów niemal wyłącznie dla szlachty — kłusownictwo z chartem podlegało surowym karom.

Przez wieki greyhoundy pracowały głównie w coursingu — polowaniu z pogonią, w którym pies gonił zająca lub królika na otwartym polu, polegając na wzroku i błyskawicznym starcie, nie na węchu. Nowoczesne wyścigi charytów na torze z mechaniczną przynętą wykształciły się na przełomie XIX i XX wieku, najpierw w Stanach Zjednoczonych, a wkrótce potem w Wielkiej Brytanii, gdzie w latach 20. XX wieku tory greyhoundów stały się masową rozrywką. Ta sportowa historia ma dziś praktyczne znaczenie: znaczna część dorosłych greyhoundów dostępnych do adopcji w Europie to psy, które zakończyły karierę wyścigową.

Ile żyje greyhound?

Greyhound żyje średnio 10–13 lat. To typowy wynik dla psa tej wielkości — duże rasy zwykle żyją krócej niż małe, ale odpowiednia dieta, kontrola masy ciała, ruch przystosowany do wieku i regularne wizyty kontrolne u weterynarza realnie wpływają na jakość i długość życia psa, zwłaszcza greyhoundów, które trafiają do domu po zakończonej karierze wyścigowej.

Wygląd i odmiany greyhounda

Sylwetka greyhounda to podręcznikowy przykład budowy chartów: głęboka klatka piersiowa, wyraźnie zaznaczony, wysoki kłąb i bardzo wąska partia lędźwiowa — tzw. „tuck”, czyli wyraźne wcięcie w linii brzucha za żebrami. Taka budowa nie jest defektem, a funkcjonalnym efektem hodowli w kierunku maksymalnej prędkości — im mniej zbędnej masy w tułowiu, tym dłuższy i szybszy krok w galopie.

Sierść jest krótka, gładka i ściśle przylegająca, praktycznie bez podszerstka. Umaszczenie greyhounda jest bardzo zróżnicowane — spotyka się osobniki jednokolorowe (czarne, płowe, niebieskie, czerwone), łaciate (białe z dużymi łatami innego koloru) oraz pręgowane (brindle — ciemne pasy na płowym tle). Żaden z wariantów kolorystycznych nie jest „lepszy” — wzorzec FCI akceptuje pełną paletę.

Greyhound bywa mylony z whippetem, mniejszym chartem o bardzo podobnym charakterze i proporcjach. Kluczowa różnica to rozmiar: whippet waży do ok. 20 kg i mierzy do ok. 51 cm w kłębie, czyli jest realnie „miniaturową” wersją greyhounda — dobrze sprawdza się w mniejszych mieszkaniach, podczas gdy greyhound potrzebuje więcej przestrzeni, mocniejszego legowiska i solidniejszych akcesoriów samochodowych.

Pielęgnacja greyhounda — krótka sierść, duże wymagania na zimę

Pod względem samej pielęgnacji sierści greyhound jest jedną z łatwiejszych ras w utrzymaniu — krótki włos nie kołtuni się i nie wymaga strzyżenia ani trymowania. Wystarczy raz na tydzień przeczesać go rękawicą lub szczotką z gumowymi ząbkami, żeby usunąć obumarłe włosy i rozprowadzić naturalne oleje na skórze. Kąpiel jest potrzebna rzadko — więcej o dobrych praktykach znajdziesz w poradniku jak często kąpać psa.

Prawdziwym wyzwaniem pielęgnacyjnym u greyhounda nie jest sierść, ale jej praktyczna nieobecność. Minimalny podszerstek i niski poziom tkanki tłuszczowej sprawiają, że ten pies bardzo szybko marznie — już przy temperaturach kilku stopni na plusie. Ciepłe, dobrze skrojone ubranko lub kombinezon na spacer zimowy to dla greyhounda nie fanaberia, a realna potrzeba — podobnie jak dla innych krótkowłosych chartów. Warto też pamiętać o regularnych zabiegach pielęgnacyjnych łap i pazurów — po intensywnym sprincie warto sprawdzić, czy pies nie skaleczył sobie opuszków. Pełną gamę akcesoriów do pielęgnacji znajdziesz w kategorii szczotki i zgrzebła do sierści.

Żywienie greyhounda

Greyhound to pies o szczupłej, muskularnej budowie i szybkim metabolizmie — jego dieta powinna dostarczać dobrej jakości białka na potrzeby mięśni, bez prowadzenia do nadwagi, która u chartów obciąża stawy i serce bardziej niż u ras o krępej budowie. Wielkość porcji dobiera się do masy ciała, wieku i aktywności — u psów po karierze wyścigowej zapotrzebowanie kaloryczne po przejściu na „życie kanapowe” zwykle znacząco spada, więc dawkę trzeba skorygować w pierwszych tygodniach adopcji.

W sklepie Piesław znajdziesz suchą karmę marki Syta Micha w kategorii sucha karma dla psa — dobierz wariant do etapu życia pupila. Jeśli nie jesteś pewny, ile razy dziennie karmić dorosłego greyhounda albo szczeniaka, sprawdź poradnik ile razy dziennie karmić psa.

Aktywność i zabawa — sprinter, nie maratończyk

Greyhound to najszybszy pies świata na krótkim dystansie, ale to sprint, nie wytrzymałość, jest jego żywiołem. W praktyce oznacza to, że greyhound potrzebuje krótkich, ale intensywnych okazji do biegu — najlepiej na ogrodzonym, bezpiecznym terenie, gdzie może swobodnie rozwinąć prędkość bez ryzyka wybiegnięcia na drogę. Poza tymi zrywami dobrze znosi spokojniejszy rytm dnia, co czyni go zaskakująco wygodnym psem dla opiekunów, którzy nie mają czasu na wielogodzinne spacery.

W domu greyhoundy chętnie bawią się węchowo i angażują w krótkie sesje treningowe z przysmakami — to dobra alternatywa dla fizycznego wyładowania energii w gorsze dni. Zabawki typu piłka czy frisbee mogą być ciekawym uzupełnieniem zabawy na świeżym powietrzu, a więcej inspiracji na spokojniejsze dni znajdziesz w artykule zabawy z psem w domu.

Transport i podróże z greyhoundem

Ze względu na rozmiar i szczupłą budowę greyhound potrzebuje w aucie solidnego zabezpieczenia — jego smukłe kończyny i głęboka klatka piersiowa są bardziej narażone na urazy przy nagłym hamowaniu niż u psów o krępej budowie. Dobrze skrojony pas bezpieczeństwa (zobacz kategorię pasy bezpieczeństwa i szelki do auta) to jeden z najważniejszych zakupów dla opiekuna dużego charta — więcej o wyborze przeczytasz w poradniku jak wybrać pas bezpieczeństwa dla psa. Przy dłuższych trasach warto zabrać też matę do samochodu, jeśli greyhound podróżuje na tylnej kanapie — dobrą praktykę opisuje artykuł jaka mata samochodowa dla psa.

Dom: legowisko i akcesoria dla greyhounda

Greyhound ma bardzo mało podściółki tłuszczowej i wyraźnie zaznaczone kości — dotyczy to zwłaszcza łokci, bioder i żeber. Twarda podłoga czy tania, cienka poduszka to prosta droga do odparzeń i modzeli. Dlatego dla tej rasy szczególnie ważne jest wygodne, gęsto wypełnione i wystarczająco duże legowisko, na którym pies może się swobodnie wyciągnąć na całą długość ciała.

Więcej rozmiarów i wariantów kolorystycznych znajdziesz w kategorii legowiska i posłania dla psa, a jeśli nie wiesz, na co zwrócić uwagę przy wyborze, pomoże Ci poradnik jak wybrać legowisko dla psa.

Zdrowie greyhounda — predyspozycje i badania

Predyspozycje rasowe

Greyhound to rasa wyselekcjonowana pod kątem szybkości i wytrzymałości sprinterskiej, a nie pod kątem konkretnej choroby dziedzicznej — ogólnie uznaje się ją za stosunkowo zdrową. Ma jednak kilka charakterystycznych predyspozycji, wynikających głównie z budowy ciała (głęboka klatka piersiowa, minimalna tkanka tłuszczowa) i historii wyścigowej części osobników. Poniższa lista to mapa obszarów do rozmowy z hodowcą lub organizacją adopcyjną i z weterynarzem, a nie diagnoza — większość greyhoundów nigdy nie zachoruje na żadną z wymienionych jednostek.

Choroby opisywane u rasy

Poniższe schorzenia pojawiają się w materiałach klubów rasy, organizacji zajmujących się zdrowiem greyhoundów oraz w publikacjach i podręcznikach weterynaryjnych. Nie jest to lista chorób Twojego psa — traktuj ją jako punkt wyjścia do rozmowy z hodowcą, organizacją adopcyjną i weterynarzem:

• wzdęcie i skręt żołądka (GDV) — stan nagły, zagrażający życiu, opisywany jako podwyższone ryzyko u dużych, głębokoklatkowych ras, do których należy greyhound; profilaktycznie zaleca się dzielenie dziennej dawki na kilka mniejszych posiłków i unikanie intensywnego ruchu bezpośrednio po jedzeniu;
• osteosarkoma (kostniakomięsak) — nowotwór kości opisywany w literaturze onkologii weterynaryjnej jako częściej występujący u dużych i olbrzymich ras, w tym u chartów; niepokojącym sygnałem bywa utrzymująca się kulawizna bez wyraźnej przyczyny urazowej;
• nietypowa reakcja na niektóre środki znieczulające — greyhoundy, ze względu na bardzo niski poziom tkanki tłuszczowej i odmienny metabolizm niektórych substancji, opisywane są w podręcznikach anestezjologii weterynaryjnej jako grupa wymagająca dostosowanego protokołu znieczulenia; warto zawsze poinformować weterynarza o rasie psa przed planowanym zabiegiem;
• choroby przyzębia — u greyhoundów opisywana jest podwyższona częstość odkładania kamienia nazębnego i chorób dziąseł już w młodym wieku, częściowo wiązana ze specyfiką budowy szczęki i zgryzu rasy; regularna kontrola jamy ustnej jest tu szczególnie ważna;
• odmienności obrazu krwi — u greyhoundów opisuje się naturalnie wyższą liczbę krwinek czerwonych i niższą liczbę płytek krwi niż u przeciętnego psa, co jest cechą rasową, a nie chorobą — laboratoria weterynaryjne i literatura hematologiczna zalecają interpretowanie wyników badań krwi greyhounda względem norm specyficznych dla rasy, a nie ogólnych norm psich;
• odciski (corns) na opuszkach łap — twarde, bolesne zgrubienia skóry na łapach, opisywane w literaturze dotyczącej chartów i greyhoundów istotnie częściej niż u innych ras, prawdopodobnie związane ze specyficznym rozkładem obciążenia łapy podczas biegu;
• dysplazja stawu biodrowego — u greyhoundów opisywana rzadziej niż u wielu innych dużych ras, ale wciąż odnotowywana w bazach badań ortopedycznych psów rasowych; oceniana rentgenowsko u psów przeznaczonych do hodowli;
• urazy mięśni i ścięgien związane z wysiłkiem — naderwania mięśni kończyn, zwłaszcza u psów z przeszłością wyścigową, opisywane jako typowa konsekwencja intensywnego sprintu na torze; u psów domowych ryzyko rośnie przy nagłych, niekontrolowanych zrywach na twardej lub śliskiej nawierzchni;
• kardiomiopatia i inne schorzenia sercowo-naczyniowe — wymieniane w literaturze weterynaryjnej wśród schorzeń opisywanych u dużych ras psów, w tym u chartów, stąd zalecenie okresowego osłuchiwania serca przy wizytach kontrolnych.

Predyspozycja to nie wyrok, tylko wskazówka, co obserwować. O zdrowiu konkretnego psa decyduje lekarz weterynarii, który zna jego historię i wyniki badań.

Badania: hodowlane i profilaktyczne

W hodowlach greyhoundów towarzyskich zarejestrowanych w ZKwP/FCI standardem jest ocena ogólnego stanu zdrowia rodziców oraz badanie kliniczne przed dopuszczeniem do rozrodu; badania obrazowe stawów bywają praktykowane w linii zależnie od hodowli. W przypadku adopcji psa po torze wyścigowym organizacje adopcyjne zwykle przeprowadzają podstawowy przegląd zdrowotny (zęby, serce, masa ciała, badanie krwi z uwzględnieniem norm specyficznych dla rasy) przed przekazaniem psa do nowego domu — warto zapytać o wyniki tych badań przy odbiorze psa.

U dorosłego greyhounda po adopcji lekarze często zalecają: kontrolę jamy ustnej i profilaktykę stomatologiczną wcześniej niż u przeciętnego psa, stopniowe wprowadzanie ruchu (zwłaszcza u psów, które długo nie były aktywne poza torem), utrzymanie szczupłej sylwetki oraz obserwację łap pod kątem odcisków. Coroczna wizyta kontrolna z badaniem krwi i osłuchaniem serca to sensowna podstawa profilaktyki dla tej rasy.

Cena i skąd wziąć psa rasy greyhound

Cena szczeniaka greyhounda z rodowodem ZKwP/FCI zależy od kilku czynników: renomy i linii hodowli, zakresu badań zdrowotnych przeprowadzonych u rodziców, przeznaczenia miotu (towarzyskie czy wyścigowe), a czasem też regionu i sezonowej dostępności miotów — dokładną wycenę warto uzyskać bezpośrednio od hodowcy. Przed decyzją warto poprosić o badania zdrowotne rodziców i zobaczyć warunki, w jakich szczenięta się wychowują. Wyraźnie zaniżona cena, brak rodowodu czy niemożność zobaczenia matki to typowe sygnały ostrzegawcze przed pseudohodowlą, w której dobro zwierząt jest drugoplanowe.

Warto jednak wiedzieć o alternatywie, która wyróżnia greyhoundy na tle wielu innych ras: po zakończeniu kariery na torach wyścigowych część psów trafia do adopcji, prowadzonej przez fundacje i organizacje specjalizujące się w tej rasie. Takie emerytowane greyhoundy są zwykle w pełni dorosłe, świetnie zsocjalizowane z ludźmi (od szczeniaka miały kontakt z opiekunami i innymi psami w hodowli wyścigowej) i — jak większość przedstawicieli rasy — bardzo spokojne w domu. To rozwiązanie, które daje drugą szansę psu z ciekawą historią i bywa świetnym wyborem dla opiekuna, który chce cichego, dorosłego towarzysza bez przechodzenia przez etap szczeniackich wybryków.

Wady i zalety rasy

Zalety	Wady
Bardzo spokojny, cichy w domu — nie wymaga wielogodzinnych spacerów	Silny instynkt łowiecki — niebezpiecznie spuszczać ze smyczy poza ogrodzonym terenem
Krótka sierść praktycznie bez podszerstka — minimalna pielęgnacja i umiarkowane linienie	Bardzo wrażliwy na zimno — potrzebuje ubranka na chłodniejsze spacery
Dobra opcja dla mniej aktywnych opiekunów dzięki krótkim zrywom zamiast długiego ruchu	Delikatna skóra i wystające kości — wymaga miękkiego legowiska i ostrożności w zabawie
Możliwość adopcji dorosłego, uspołecznionego psa po karierze wyścigowej	Adoptowane psy po torze bywają nieoswojone z podstawowymi sytuacjami domowymi
Zwykle łagodny i cierpliwy wobec dzieci przy dobrej socjalizacji	Może reagować pościgiem na małe zwierzęta — ostrożność z kotami i gryzoniami

Ciekawostki o rasie

• Jedna z najstarszych ras świata. Wizerunki psów o sylwetce zbliżonej do greyhounda pojawiają się na egipskich malowidłach grobowych i płaskorzeźbach sprzed tysięcy lat, co czyni tę rasę jednym z najdłużej udokumentowanych typów psów towarzyszących człowiekowi w polowaniu.
• Prawo dla wybranych. W średniowiecznej Anglii posiadanie greyhounda było przez stulecia zastrzeżone niemal wyłącznie dla szlachty na mocy praw łowieckich (Forest Law) — kłusownictwo z chartem groziło surowymi karami.
• Ojczyzna nowoczesnych wyścigów. Wyścigi charytów z mechaniczną przynętą wykształciły się na przełomie XIX i XX wieku, a w latach 20. XX wieku tory greyhoundów w Wielkiej Brytanii stały się masową rozrywką, zbliżoną popularnością do wyścigów konnych.
• „40 mph couch potato”. To popularne wśród miłośników rasy określenie oddaje paradoks greyhounda: sprintera zdolnego do prędkości ponad 60–70 km/h, który w domu spędza większość doby na kanapie lub legowisku.
• Krew inna niż u innych psów. Naturalnie wyższa liczba krwinek czerwonych i niższa liczba płytek krwi u greyhoundów sprawia, że laboratoria weterynaryjne posługują się osobnymi normami referencyjnymi dla tej rasy przy interpretacji badań krwi.
• Druga kariera po torze. W wielu krajach, w tym w Polsce, działają organizacje i fundacje specjalizujące się wyłącznie w adopcji greyhoundów po zakończonej karierze wyścigowej — to jeden z nielicznych przypadków, gdy adopcja psa rasowego jest równie powszechna, co zakup szczeniaka od hodowcy.

Treści w tej karcie rasy mają charakter informacyjny i edukacyjny oraz nie zastępują konsultacji weterynaryjnej. Nie stanowią diagnozy, zaleceń dotyczących dawkowania leków ani porady hodowlanej. W kwestiach zdrowia, diety i predyspozycji rasowych konkretnego psa — a także przed adopcją lub zakupem szczeniaka — skonsultuj się z lekarzem weterynarii i sprawdź wiarygodność hodowli lub organizacji adopcyjnej.